Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej (ZGWRP) przedstawił stanowisko w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych o numerze UC100 (wersja z 13 marca 2026 r.).
W swoim stanowisku Związek poparł kierunkowy cel reformy, jakim jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki oraz recyklingu odpadów opakowaniowych. Jednocześnie wskazał, że obecny kształt projektu budzi istotne zastrzeżenia w zakresie stabilności finansowej systemu komunalnego, równowagi odpowiedzialności pomiędzy producentami a samorządami oraz zgodności z konstytucyjną zasadą samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego (JST).
W dokumencie ZGWRP wskazał kluczowe ryzyka systemowe:
- ograniczenie przychodów gmin z gospodarki odpadami,
- centralizacja środków finansowych,
- luka finansowa w okresie przejściowym (2026–2028),
- mechanizm finansowania ex post,
- nierówności terytorialne w dostępie do systemu,
- ograniczony udział samorządów w zarządzaniu systemem.
Związek wskazał również rozwiązania, które uważa za konieczne do wprowadzenia do projektu ustawy. Chodzi o integrację systemu kaucyjnego z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (ROP), prefinansowanie kosztów JST, oraz o ustawowy algorytm podziału środków. Związek chciałby też, by w projekcie ustawy został wprowadzony mechanizm wyrównawczy na lata 2026-2028 i by zapewniona została dostępność systemu na obszarach wiejskich. Związek zabiega również o określenie minimalnej gęstości punktów zbiórki, dopuszczenie mobilnych punktów odbioru oraz wsparcie finansowe dla mniejszych placówek handlowych. Wśród postulatów ZGWRP jest także wzmocnienie nadzoru i reprezentacji JST oraz zwiększenie udziału JST w organach systemu do poziomu co najmniej 50%, objęcie systemu nadzorem Najwyższej Izby Kontroli oraz zapewnienie transparentności przepływów finansowych.
Związek przygotował także zestaw szczegółowych poprawek legislacyjnych, mających na celu wzmocnienie roli gmin, zapewnienie stabilności finansowej systemu komunalnego oraz równych warunków funkcjonowania systemu kaucyjnego.
Omawiane stanowisko ZGWRP oraz proponowane przez Związek poprawki legislacyjne zawierają załączone dokumenty.
- Stanowisko Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100, wersja z 13 marca 2026 r.) [pdf 1,03 MB].
- Projekt poprawek legislacyjnych Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej do projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100, wersja z 13 marca 2026 r.) [pdf 1,28 MB].