Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej (ZGWRP) przygotował stanowisko do projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (UD315, wersja z 26 marca 2026 r.) wraz z propozycjami poprawek legislacyjnych.
Jak zaznaczono we wstępnej części dokumentu: „Celem stanowiska jest wskazanie rozwiązań, które pozwolą jednoznacznie określić gminę właściwą w sprawach osób kierowanych do domów pomocy społecznej, zapewnić spójność pomiędzy właściwością organu, obowiązkiem wydania decyzji i odpowiedzialnością finansową oraz ograniczyć ryzyko nieproporcjonalnego obciążania budżetów gmin”.
Związek wskazał też, że „Szczególne znaczenie ma sytuacja osób, których pobyt w domu pomocy społecznej poprzedzał wieloletni pobyt w wyspecjalizowanej placówce całodobowej, w tym placówce oświatowej, a ustanowienie opiekuna prawnego nastąpiło już w trakcie pobytu instytucjonalnego. W takich przypadkach ustalenie właściwości wyłącznie na podstawie miejsca zamieszkania bezpośrednio przed skierowaniem do DPS może prowadzić do obciążenia gminy siedziby placówki, mimo że nie była ona pierwotnym miejscem zamieszkania osoby wymagającej wsparcia”.
Warto odnotować, że stanowisko obejmuje dziewięć propozycji poprawek. Dotyczą one:
- doprecyzowania historycznego łącznika ustalania gminy właściwej;
- uregulowania współdziałania i postępowania dowodowego przy ustalaniu właściwości;
- powiązania właściwości miejscowej z kompetencją do wydania decyzji i obowiązkiem finansowania;
- ustanowienia mechanizmu udziału budżetu państwa w finansowaniu wydatków gmin;
- doprecyzowania początku biegu dziesięcioletniego okresu dotyczącego określonych czynności prawnych dotyczących nieruchomości;
- wyłączenia ceny ustalanej przez podmiot prowadzący niepubliczny dom pomocy społecznej z podstawy odpłatności obciążającej gminę;
- ustanowienia przepisów przejściowych dla spraw w toku i osób już przebywających w domach;
- uzupełnienia mechanizmów kontroli oraz informacji udostępnianych w rejestrze domów pomocy społecznej;
- umożliwienia dochodzenia przez gminę zwrotu różnicy między średnim kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca z masy spadkowej i od spadkobierców.
W przygotowanym dokumencie Związek zadeklarował udział w dalszych pracach nad projektem. Organizacja podkreśliła też, że „celem przedstawionych propozycji nie jest ograniczenie dostępu do pomocy społecznej ani przeniesienie kosztów na osoby wymagające wsparcia. Celem jest ustanowienie przejrzystych, wykonalnych i sprawiedliwych zasad ustalania właściwości oraz finansowania pobytu w domach pomocy społecznej, z poszanowaniem odpowiedzialności państwa i samorządu terytorialnego”.
Zapoznanie z treścią stanowiska umożliwia załączony dokument.