W związku z Rekomendacjami Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) z czerwca 2026 r., z projektem ustawy o zrównoważonym rozwoju miast oraz Strategią Rozwoju Polski do 2035 r. Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej (ZGWRP) przygotował stanowisko dotyczące zapewnienia komplementarności polityki miejskiej, polityki regionalnej i rozwoju obszarów wiejskich.
We wstępie do stanowiska zwrócono uwagę, że ZGWRP dostrzega potrzebę wzmacniania współpracy ponadlokalnej oraz prowadzenia spójnej polityki terytorialnej państwa. Wskazano też, że analiza ww. trzech dokumentów prowadzi do wniosku, iż proponowany w nich model wymaga istotnej korekty, aby nie doprowadził do ograniczenia samodzielności gmin wiejskich oraz pogłębienia istniejących nierówności terytorialnych. Związek wskazuje przy tym, że „Marginalizacja obszarów wiejskich uderza w strukturę przestrzenną obejmującą większość terytorium kraju oraz dotyczy blisko 40% jego mieszkańców”. Związek zaznacza, że w jego ocenie „… wskazane dokumenty nie tworzą jeszcze równorzędnego modelu rozwoju terytorialnego państwa. Projekt ustawy wprowadza silne instrumenty instytucjonalne dla układów miejskich, Rekomendacje MFiPR ujmują obszary wiejskie głównie z perspektywy deficytów i marginalizacji, natomiast Strategia Rozwoju Polski do 2035 r. formułuje trafne cele w zakresie policentrycznego i zrównoważonego rozwoju, lecz nie zapewnia ich dostatecznego przełożenia na rozwiązania ustawowe i finansowe dotyczące obszarów wiejskich”.
W przygotowanym stanowisku ZGWRP dodaje, że „W rezultacie powstaje model, w którym polityka miejska uzyskuje silne instrumenty zarządcze, planistyczne i finansowe, natomiast obszary wiejskie nie otrzymują porównywalnych gwarancji podmiotowości, reprezentacji i stabilności finansowej. Taki kierunek może prowadzić do dalszej koncentracji procesów rozwojowych wokół największych ośrodków miejskich”.
Stanowisko wskazuje także najważniejsze zagrożenia wynikające z projektu ustawy i znaczenie Rekomendacji MFiPR oraz Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.
Treść stanowiska zawiera załączony dokument.