Odpowiedź Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej potwierdza to, na co Związek Gmin Wiejskich RP zwraca uwagę od dłuższego czasu – w Polsce nadal brakuje realnych, dedykowanych instrumentów finansowania rozwoju infrastrukturalnego obszarów wiejskich.
Przedstawione stanowisko ma w dużej mierze charakter ogólny i strategiczny, nie odnosząc się do najważniejszego problemu: systemowej luki inwestycyjnej na obszarach wiejskich. Zamiast konkretnych rozwiązań pojawiają się zapowiedzi dalszych analiz, prac koncepcyjnych oraz odwołania do przyszłych perspektyw finansowych.
Resort wskazuje na „zintegrowane podejście” i brak wyodrębnienia obszarów wiejskich jako osobnego adresata wsparcia. W praktyce oznacza to utrzymanie obecnego modelu, w którym gminy wiejskie przegrywają konkurencję o środki z dużymi ośrodkami miejskimi. Brak dedykowanych instrumentów nie jest neutralny – prowadzi do pogłębiania nierówności rozwojowych i marginalizacji obszarów wiejskich.
Związek nie kwestionuje ograniczeń formalnych wynikających z konstrukcji Funduszy Norweskich i EOG. Jednak powoływanie się na te ograniczenia nie może zastępować odpowiedzialności państwa za stworzenie krajowych mechanizmów wsparcia. Tymczasem w tym zakresie odpowiedź Ministerstwa nie zawiera żadnych konkretnych propozycji.
Szczególnie niepokojące jest utrzymywanie podejścia, w którym rozwój obszarów wiejskich traktowany jest jako element „uzupełniający” polityki rozwojowej, a nie jej równorzędny filar. W sytuacji, gdy ponad połowa mieszkańców wielu regionów kraju żyje poza dużymi ośrodkami miejskimi, takie podejście jest nie tylko nieuzasadnione, ale i ryzykowne z punktu widzenia spójności państwa.
Związek Gmin Wiejskich RP podtrzymuje swoje stanowisko: bez utworzenia stabilnego, wieloletniego instrumentu infrastrukturalnego dedykowanego obszarom wiejskim nie będzie możliwe nadrobienie zapóźnień cywilizacyjnych ani zapewnienie mieszkańcom wsi równych standardów życia.
Dalsze odkładanie decyzji w tym zakresie oznacza w praktyce utrwalenie obecnych nierówności i przerzucanie ciężaru ich konsekwencji na mieszkańców oraz samorządy lokalne.
Stanisław Jastrzębski, Przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej