Po raz pierwszy Europejskie Forum Samorządowe Local Trends tak mocno otwiera swój program na potrzeby gmin wiejskich i obszarów poza metropoliami. Podczas VI edycji wydarzenia, która odbędzie się w dniach 1-2 października w Poznaniu, jedna z pięciu ścieżek programowych będzie zatytułowana: „Poza metropolią – samowystarczalna i odporna wieś”. Jej program koncentruje się na wyzwaniach, z którymi mierzą się dziś gminy wiejskie – od bezpieczeństwa energetycznego i infrastruktury, przez gospodarkę wodną, po finansowanie inwestycji i współpracę z rolnictwem.
Rozmowa o przyszłości samorządów nie może ograniczać się wyłącznie do perspektywy największych miast. Gminy wiejskie mają własną specyfikę, inne uwarunkowania rozwoju i często większe wyzwania związane z rozproszoną zabudową, kosztami infrastruktury czy dostępem do usług publicznych. Jednocześnie dysponują zasobami i potencjałem, które mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego, transformacji gospodarczej i odporności całego kraju – wskazują organizatorzy Local Trends.
– Jeśli chcemy rozmawiać o bezpieczeństwie i rozwoju Polski, nie możemy pomijać obszarów wiejskich. To właśnie tam znajdują się zasoby, przestrzeń i potencjał, które mogą odegrać ważną rolę w transformacji energetycznej. Potrzebujemy jednak rozwiązań dopasowanych do specyfiki tych gmin – zaznaczył Marek Sawicki, Poseł na Sejm RP.
Wieś i bezpieczeństwo energetyczne
Jednym z najważniejszych tematów nowej ścieżki będzie energetyka. W programie znalazła się m.in. debata pt. „Dlaczego rozproszona energetyka na obszarach wiejskich to warunek suwerenności energetycznej kraju i jak zlikwidować problem odmów przyłączeniowych dla OZE?”.
To temat szczególnie istotny dla gmin, które chcą wykorzystywać lokalny potencjał odnawialnych źródeł energii (OZE), ale jednocześnie mierzą się z ograniczeniami infrastruktury i problemami z przyłączaniem nowych źródeł. Dlatego uczestnicy będą również rozmawiać o roli operatorów systemów dystrybucyjnych oraz o tym, jak rozwijać infrastrukturę energetyczną w sposób odpowiadający potrzebom lokalnych społeczności – przekazali organizatorzy wydarzenia.
– Rozproszona energetyka może stać się jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego, ale tylko wtedy, gdy za rozwojem nowych źródeł energii pójdzie infrastruktura. Samorządy potrzebują dziś nie tylko możliwości inwestowania w OZE, ale także sprawnego systemu przyłączeń i współpracy wszystkich uczestników rynku – powiedział Stanisław Jastrzębski, Przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP.
Od rolnictwa do lokalnej gospodarki
Specyfika obszarów wiejskich oznacza również konieczność spojrzenia na rozwój przez pryzmat rolnictwa i lokalnej gospodarki. Dlatego w programie znalazła się debata „Od pola do energii – partnerstwa na rzecz dekarbonizacji rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego”. Dyskusja ta będzie dotyczyć możliwości współpracy samorządów, rolników i przedsiębiorców oraz wykorzystania lokalnych zasobów do budowania bardziej samowystarczalnych modeli rozwoju. Uzupełnieniem tego wątku będzie debata o finansowaniu gminnych inwestycji energetycznych, funduszach publicznych i kredytach, które mogą wspierać lokalne inwestycje i wzmacniać niezależność energetyczną gmin.
Infrastruktura i woda – codzienne wyzwania gmin
Rozwój obszarów wiejskich to jednak znacznie więcej niż energia. Drugi dzień ścieżki poświęcony będzie przede wszystkim odporności wodnej i infrastrukturze. Retencja, zarządzanie zasobami wodnymi oraz konflikty o wodę stają się coraz ważniejszymi problemami dla samorządów. Na obszarach wiejskich dodatkowym wyzwaniem pozostaje rozproszona zabudowa i związane z nią koszty budowy oraz utrzymania infrastruktury.
Dlatego w programie znalazły się m.in. debaty: „Retencja czy bankructwo? Zarządzanie zasobami i łagodzenie konfliktów o wodę”, „Zdecentralizowana infrastruktura – nowoczesne wodociągi i ścieki w rozproszonej zabudowie” oraz „Odporność wodna i dekarbonizacja – jak przekształcić gospodarkę wod-kan w lokalny hub energetyczny gminy?”.
– Odporność gminy zaczyna się od podstawowych rzeczy: dostępu do energii, wody, sprawnej infrastruktury i usług publicznych. Chcemy, żeby podczas Local Trends rozmawiać o nich nie tylko z perspektywy problemów, ale przede wszystkim konkretnych rozwiązań, które można zastosować lokalnie – wskazała Martyna Dera, Dyrektor Local Trends.
Gminy wiejskie potrzebują własnej perspektywy
Ścieżka „Poza metropolią – samowystarczalna i odporna wieś” jest jedną z pięciu ścieżek tegorocznego Europejskiego Forum Samorządowego Local Trends. Obok niej program obejmuje również adaptację samorządów do zmian demograficznych, AI i technologie jako infrastrukturę urzędu, odporność lokalną i cyberbezpieczeństwo oraz klimat, energię i gospodarkę komunalną.
Wspólnym mianownikiem wszystkich tych tematów jest zdolność lokalnych wspólnot do samodzielnego działania, zapewnienia mieszkańcom podstawowych usług i przygotowania się na zmieniające się warunki. W przypadku gmin wiejskich oznacza to także potrzebę uwzględniania ich specyfiki w projektowaniu polityk publicznych, systemów finansowania oraz inwestycji infrastrukturalnych.
Europejskie Forum Samorządowe Local Trends odbędzie się 1-2 października 2026 roku w Poznań Congress Center na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. Gospodarzami wydarzenia są Samorząd Województwa Wielkopolskiego, Samorząd Województwa Pomorskiego, Miasto Poznań oraz Miasto Sopot. Wśród partnerów samorządowych wydarzenia jest Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej.
Więcej informacji znajduje się na stronie wydarzenia: www.localtrends.pl.