Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej (ZGWRP) od dawna postulował oraz zabiegał o to aby doprowadzić do wyłączenia zabudowy zagrodowej i inwestycji rolniczych spod bilansowania terenów. Dlatego z uznaniem przyjmujemy i pozytywnie oceniamy ujęcie tego postulatu w projekcie poselskim (projekt dostępny tutaj – przyp. red.). To ważny krok ograniczający ryzyko blokad inwestycji na wsi i ułatwiający rozwój gospodarstw.
Jednocześnie należy podkreślić, że omawiany projekt rozwiązuje tylko część problemów ujawnionych przy wdrażaniu reformy – konieczne są zmiany systemowe zapewniające bezpieczeństwo prawne mieszkańców i stabilność finansową gmin. Dlatego ZGWRP wnosi o dalej idące zmiany obowiązujących przepisów. Do najważniejszych postulatów ZGWRP w tym obszarze należą:
- Modyfikacja algorytmu bilansowania: uwzględnienie rozproszonej zabudowy wiejskiej, realnych potrzeb demograficznych i lokalnego potencjału gospodarczego; koniec z mechanicznie liczonymi limitami, które zamrażają rozwój.
- Poszanowanie ciągłości planistycznej: utrzymanie funkcji terenów już przeznaczonych pod zabudowę w obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (MPZP), chyba że pojawiły się nowe, istotne okoliczności środowiskowe lub bezpieczeństwa.
- Ochrona praw nabytych i finansów gmin: jasne przepisy przejściowe, ograniczenie odpowiedzialności gmin za zmiany wymuszone reformą, ewentualny fundusz kompensacyjny na wypadek roszczeń.
- Ujednolicenie praktyki regionalnych dyrekcji ochrony środowiska (RDOŚ): ogólnopolskie wytyczne i szybka ścieżka rozstrzygania rozbieżności, aby skrócić procedury i zlikwidować niepewność prawną.
- Rozszerzenie wyłączeń spod bilansu: objęcie nimi niezbędnej infrastruktury wiejskiej (lokalne przetwórstwo, magazyny, chłodnie, logistyka, usługi publiczne pierwszego kontaktu, infrastruktura komunalna).
- Wdrożenie „place-based policy”: dopasowanie narzędzi planistycznych do specyfiki terytoriów – inne wymogi dla gmin wiejskich niż dla dużych miast.
- Wsparcie cyfrowe dla gmin: jednolite standardy danych, repozytorium wzorców, finansowanie narzędzi IT i szkoleń – cyfryzacja ma ułatwiać, nie blokować.
Dlaczego teraz? Bo presja terminów i ryzyko utraty refundacji kosztów planów ogólnych z KPO wymagają szybkiego usunięcia barier proceduralnych i finansowych, aby zapewnić sprawne i terminowe uchwalenie dokumentów. Oczywiście ZGWRP deklaruje współpracę przy doprecyzowaniu przepisów i przygotowaniu pakietu wykonawczego (wytyczne, wzorce, narzędzia IT), tak aby reforma jednocześnie chroniła ład przestrzenny i środowisko oraz umożliwiała zrównoważony rozwój obszarów wiejskich.
W sprawie poselskiego projektu nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczącego planów ogólnych gmin Związek przygotował stanowisko, które jest dostępne na stronie: www.zgwrp.pl.
Stanisław Jastrzębski, Przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej