„Polska szkoła zmienia się szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. W ostatnich latach liczba uczniów z doświadczeniem migracji wzrosła pięciokrotnie, a w klasach spotykają się dziś dzieci z ponad 150 krajów świata. Choć polscy uczniowie nadal stanowią większość, szkoła staje się coraz bardziej międzynarodowa, wielokulturowa i różnorodna. To zmiana, która niesie nowe wyzwania, ale również nowe możliwości – pod warunkiem, że zostanie świadomie wykorzystana” – taką treść można było przeczytać w zapowiedzi konferencji pt. „Dzieci z doświadczeniem migracji w polskich szkołach”, m.in. na stronie www.ibe.edu.pl.
Konferencja okazją do prezentacji wyników i wniosków płynących z badań
Wspomniana konferencja odbyła się 8 stycznia, w Warszawie, a jej organizatorem był Instytut Badań Edukacyjnych Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB). Jej celem było podsumowanie zrealizowanego przez Instytut projektu pn. „Wsparcie polityki i praktyki edukacyjnej na rzecz integracji uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji (Doświadczenie migracji)”. Podczas spotkania zaprezentowano najważniejsze wyniki analiz i wnioski z badań. Dotyczyły one m.in.:
- sytuacji uczniów z obywatelstwem niepolskim na przestrzeni dwóch dekad,
- polityk edukacyjnych dotyczących integracji,
- wyzwań edukacyjnych i integracyjnych z perspektywy uczniów i uczennic z Ukrainy,
- sytuacji romskich dzieci uchodźczych w polskich szkołach,
- dobrostanu uczniów z doświadczeniem migracji,
- rozwoju i przyszłości asystentury międzykulturowej.
W trakcie konferencji omówiono także kierunki zmian systemowych i praktycznych rozwiązań dla szkół i placówek oświatowych.
Konferencja stała się także okazją do zaproszenia na bezpłatny webinar pt. „Szkoła jako pierwsza pomoc integracyjna”, który odbędzie się 12 stycznia 2026 r., w godz. 16.00-17.30.
Szerokie spektrum publikacji Instytutu
W trakcie konferencji – a ściślej rzecz ujmując, podczas przerw na kawę – uczestnicy wymieniali opinie na temat szerokiego spektrum publikacji dostępnych w zasobach IBE-PIB, które mogą stanowi ć wsparcie merytoryczne i organizacyjne dla organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe, dyrektorów tych jednostek, kadry pedagogicznej, a także pracowników administracji i obsługi (więcej informacji z tego zakresu znaleźć można na stronie: ibe.edu.pl).
Poniżej – w oparciu o subiektywny wybór – publikacje polecane w sposób szczególny:
- Osobom zarządzającym oświatą, w skali makro i mikro – „Szkoła dostępna dla wszystkich – z perspektywy dyrektora. Zarządzanie strategiczne w budowaniu edukacji wysokiej jakości dla wszystkich” autorstwa dr hab. Beaty Jachimczak. Jest to publikacja o przywództwie edukacyjnym, które powinno pomagać odkrywać ludziom ich potrzeby, wartości, priorytety oraz preferowane sposoby działania. Autorka to nauczycielka, aktywistka społeczna, badaczka i wykładowczyni akademicka, z doświadczeniem pracy w administracji samorządowej oraz w projektach dotykających problematyki ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
- Rodzicom, dziadkom i opiekunom – „Jak wspierać rozwój językowy i komunikację dziecka. Przewodnik dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym” autorstwa Grażyny Krasowicz-Kupis. Trudno przecenić znaczenie rozwoju językowego człowieka, stanowi on bowiem podstawę rozwoju poznawczego, społecznego, umiejętności czytania ze zrozumieniem i wielu innych obszarów rozwoju. „Czytanie dziecku i czytanie wspólne z dzieckiem to bezcenne doświadczenia. Rozwijają one język, wiedzę o świecie, wzbudzają emocje, dają dziecku poczucie bliskości i bezpieczeństwa” – tak brzmi fragment opisywanej publikacji.
- Nauczycielom edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej – „Przygody Innego”. To zbiór scenariuszy i utworów, których celem jest uwrażliwianie na odmienności wpisane w każdą rzeczywistość społeczną.
Dzięki przeżywaniu przygód z Innym umożliwiają dzieciom nabywanie wiedzy o otaczającym świecie, rozwijanie świadomości emocjonalnej, wrażliwości, poszerzenie repertuaru konstruktywnych zachowań wobec Obcego i Innego.
Publikacja wspiera dorosłych w procesie przygotowania dzieci do kontaktu i zrozumienia osób (także dzieci), które ze względu na różne cechy (biologiczne, społeczne, ekonomiczne, kulturowe) mogą być postrzegane jako różniące się od większości.