W odpowiedzi na stanowisko przedstawione przez Ministerstwo Energii (dostępne tutaj) w odpowiedzi na pilny wniosek o interwencję rządu w związku z gwałtownym wzrostem kosztów transportu i zagrożeniem realizacji zadań gmin (patrz tutaj), Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej (ZGWRP) podtrzymuje swoje zaniepokojenie brakiem adekwatnej reakcji na gwałtowny wzrost kosztów, z jakim mierzą się dziś samorządy lokalne.
Stanisław Jastrzębski, Przewodniczący ZGWRP podkreśla: „Z pełnym szacunkiem dla działań podejmowanych na poziomie rządowym należy jasno powiedzieć: przedstawione instrumenty nie odpowiadają na rzeczywiste problemy gmin. Samorządy nie funkcjonują w ujęciu makroekonomicznym – działają w oparciu o konkretne umowy, konkretne zobowiązania i bardzo realne koszty.”
Resort energii wskazuje na działania stabilizujące rynek paliw, w tym program „Ceny Paliw Niżej” (CPN). Jednak – jak zaznacza Przewodniczący ZGWRP – ich wpływ na funkcjonowanie gmin jest ograniczony. „Obniżka VAT, choć istotna z punktu widzenia gospodarstw domowych, nie przekłada się na realne obniżenie kosztów po stronie wykonawców usług publicznych. W ich przypadku kluczowe znaczenie ma cena netto paliwa – a ta w ostatnim okresie wzrosła. W efekcie koszty realizacji usług na rzecz gmin są dziś wyższe niż przed wprowadzeniem tych mechanizmów” – podkreśla przewodniczący Jastrzębski.
Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, że samorządy już teraz mierzą się z poważnymi konsekwencjami tej sytuacji. Oto bowiem:
- lawinowo rosną wnioski o waloryzację umów,
- pojawiają się żądania aneksowania kontraktów,
- w skrajnych przypadkach istnieje ryzyko wstrzymania realizacji usług.
„Nie mówimy o prognozach, lecz o faktach. Gminy stoją dziś przed realnym ryzykiem zakłócenia ciągłości usług publicznych, w tym dowozu dzieci do szkół czy funkcjonowania transportu zbiorowego na obszarach wiejskich” – wskazuje Przewodniczący ZGWRP.
Szczególnie niepokojący jest brak odniesienia do kluczowych postulatów Związku, takich jak:
- mechanizmy rekompensat dla jednostek samorządu terytorialnego,
- wsparcie transportu na obszarach wiejskich,
- nadzwyczajne zasady waloryzacji umów,
- pomoc w pokryciu rosnących kosztów ogrzewania budynków publicznych.
„Państwo musi reagować nie tylko na poziomie wskaźników gospodarczych, ale przede wszystkim tam, gdzie zagrożona jest ciągłość podstawowych usług dla obywateli. Oczekujemy rozwiązań systemowych, które będą adekwatne do skali problemu i wdrożone w czasie odpowiadającym jego dynamice” – dodaje Stanisław Jastrzębski.
Związek apeluje o pilne podjęcie działań oraz przedstawienie jednoznacznych decyzji w zakresie wsparcia samorządów. „Dzisiejsza sytuacja wymaga nie tyle diagnozy, ile decyzji. Od ich podjęcia zależy stabilność funkcjonowania wielu gmin oraz bezpieczeństwo mieszkańców obszarów wiejskich” – podkreśla Przewodniczący ZGWRP.
Związek deklaruje gotowość do współpracy przy wypracowaniu rozwiązań, które pozwolą skutecznie odpowiedzieć na wyzwania stojące przed samorządami.